Vesaik Mukabili ödeme türünde en sık yapılan hatalar nelerdir? Vesaik Mukabili ödemede dikkat edilmesi gereken detaylar nedir? Vesaik mukabili ödemenin avantajları ve dezavantajları nedir?

Vesaik mukabili ödeme İngilizce’de “Documentary Collection” veya “Cash Against Documents (CAD)” olarak adlandırılmaktadır.

Vesaik mukabili ödeme, basit olarak vesaiklerin alıcıya mal bedelinin tahsil edilmesinden veya tahsilat için istenilen güvencenin alınmasından sonra teslim edildiği bir ödeme yöntemi olarak tanımlanabilir.

Vesaik mukabili işlemler bankalarca yürütülmektedir.

Bankaların vesaik mukabili işleminde uygulayacakları kurallar Milletlerarası Ticaret Odası ( ICC ) tarafından düzenlenmektedir.

Şu anda uygulamada kullanılan kurallar ICC’nin yayınlamış olduğu URC 522 “Uniform Rules for Collections” (Tahsiller İçin Birörnek Kurallar) isimli kitapçıkta yer almaktadır. Söz konusu yayın vesaik mukabili işleminde yer alan tarafların haklarının ve yükümlülüklerinin sınırlarını belirtmektedir.

Vesaik Mukabili Ödeme Nedir?
Vesaik mukabili ödeme, genel anlamda bakıldığında alıcı firmaya mal bedelinin tahsil edilmesi ya da tahsil edileceğinin güvence altına alınması ile alıcı firmaya verilmektedir. Böylece hem alıcı hem de satıcı firmanın tüm kazançları garanti altına alınmaktadır.

Vesaik mukabili ödeme yönteminde alıcı ve satıcı firmalar arasında gerçekleştirilen tüm işlemler banka tarafından yürütülmektedir. Bankalar direkt olarak firma ile iletişime geçerek işlemleri gerçekleştirebileceği gibi aynı zamanda iki tarafın banka kuruluşu da işlemleri gerçekleştirebilir. Vesaik mukabili ödeme yapıldığı durumda tüm işlemler bankalar tarafından yürütülürken, bu işlemler için genel kurallar ve yapılması gereken uygulamalar da Milletlerarası Ticaret Odası tarafından belirlenmektedir. ICC olarak kısaltılan Milletlerarası Ticaret Odası tarafından belirlenen bu kurallar çerçevesinde vesaik mukabili ödeme işlemleri gerçekleştirilir.

ICC tarafından yayınlanan Uniform Rules for Collections adındaki kitapçık içerisinde vesaik mukabili ödeme yönteminde tüm tarafların sorumlulukları ve işlemlerin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğine dair tüm detaylar yer almaktadır. ICC’nin yayınladığı kitapçık çerçevesinde gerçekleştirilen bu işlemlerde aykırı bir durum söz konusu olduğu zaman ise karşı tarafın ödeme ya da eşyaları teslim etme noktasında itiraz hakkı bulunmaktadır. Evrakların istenildiği şekilde düzenlenmemesi ve evraklarda yaşanan uyuşmazlık durumlarında da ilgili bankaların evrakları yeniden düzenlemesi gereklidir. Vesaik mukabili ödemenin genel özellikleri ise şu şekildedir:

Vesaik mukabili ödeme yönteminde işlemler genel olarak bankalar tarafından yönetilmektedir. Vesaiklerin dolaşımı ve çeşitli işlemler de bankalar tarafından yürütülür. Ancak tarafların vesaikler üzerinde yapması gereken diğer işlemler ya da ödemelerin gerçekleşip gerçekleşmediğine dair konularda bankaların sorumlulukları yoktur. Bu nedenle yapılan anlaşmaya tarafların uymaması ve ödemenin sorunlu şekilde gerçekleşmesi ya da hiç gerçekleşmemesi durumunda bankalar sorumluluk almaz.

Vesaik mukabili ödemeler genel olarak bakıldığında akreditiflere kıyasla daha basit yapıları ile dikkat çekmektedir. Bu nedenle uluslararası ticarette en çok tercih edilen ödeme yöntemlerinden bir tanesidir.

Akreditiflerde bankalar ihracatçı firmaya direkt olarak ödeme garantisi verir. Ancak vesaik mukabili ödeme yönteminde bunun aksine banka tarafından ihracatçı firmaya ödeme garantisi verilmez. Bu nedenle vesaik mukabili ödemelerde ihracatçı firma ödeme noktasındaki tüm riskleri kabul ederek işlemleri gerçekleştirir. İthalatçı firmanın ödeme yapmaması ya da ödemeyi kabul ettikten sonra vade tarihinde ödemeyi gerçekleştirmemesi halinde ortaya çıkan tüm sorunlar ithalatçı firmanın sorumluluğu altındadır.

Akreditifler direkt olarak bankalar tarafından incelenirken, vesaikler direkt olarak banka tarafından incelenmez. Vesaiklerin direkt olarak banka tarafından incelenmemesi, ithalatçı firma açısından çeşitli riskleri de beraberinde getirir. Örnek verecek olursak, vesaik mukabili ödemede ithalatçı firma vesaikleri almak için peşin ödemeyi kabul edip ödeme yaptıktan sonra yanlış, eksik ya da hileli vesaik alma gibi durumlar ile karşılaşabilmektedir.

Vesaik mukabili ödeme yöntemi, çeşitli taşıma işlemlerinde akreditiflere kıyasla daha riskli durumların oluşmasına neden olmaktadır. Alıcının orijinal taşıma belgesine ihtiyacı olmadan eşyaların teslim edilebildiği durumlarda, ödemenin alınması ve benzeri ticari işlemlerde sorunlar görülebilmektedir.

Vesaik Mukabili Ödemede Tahsilat Nasıl Gerçekleşir?
Vesaik mukabili ödemelerde vesaiklerin alıcı firmaya teslim edilebilmesi için öncelikle mal bedelinin tahsil edilmesi gereklidir. Vesaik mukabili ödeme yönteminde de buna göre farklı tahsilat seçenekleri bulunmaktadır. Vesaik mukabili ödeme yönteminde tahsilat seçenekleri ise şu şekilde verilmektedir:

Alıcı firmanın vesaikleri gördükten sonra ödemeyi gerçekleştirerek vesaikleri teslim alması,
Vesaiklerin alıcıya teslim edilmesi için poliçe oluşturulması ve kabul edilmesi,
Oluşturulan poliçenin alıcı firma tarafından kabul edilmesi ve alıcı firmanın kullandığı bankanın avali karşılığında vesaiklerin alıcı firmaya teslim edilmesi.
Vesaik Mukabili Ödeme Tarafları
Vesaik mukabili ödemelerde, ödeme yönteminin gerçekleşme şekline göre farklı ödeme tarafları bulunmaktadır. Genel olarak vesaik mukabili ödemelerde ise aşağıda verilen tarafların ödeme yönteminde rol oynaması gereklidir:

Tahsile Gönderen Banka ya da Gönderi Bankası (Remitting Bank)
Tahsilatı Gerçekleştiren Banka (Collection Bank)
Vesaiklerin İbrazını Kabul Eden Banka (Presenting Bank)
Muhatap (Drawee)
Amir (Principal)

İLETİŞİM